دانشکده علوم اسلامی

دانشکده علوم اسلامی

رئیس دانشکده

نام و نام خانوادگی
حجّت الاسلام والمسلمین سیّد صادق پیشنمازی
تحصیلات
سطح 4 حوزه علمیه قم

مدیر گروه

نام و نام خانوادگی
دکتر محمد رضا ابویی مهرریزی
تحصیلات
دکتری تاریخ ایران دورۀ اسلامی
دریافت رزومه

اهداف راه اندازی رشته تاریخ اسلام

1. زمينه سازي براي ادامه تحصيل دانشجوياني كه شرايط و امكانات ادامه تحصيل در مقطع تحصيلات تكميلي در كشور ذي ربط براي آنها وجود ندارد.
2. ترويج معارف اهل بيت (عليهم السلام) در ميان جوامعي كه مسلمانان در اقليّت­اند.
3. پاسخگوئي به نيازهاي مذهبي منطقه­ اي.
4. پيراستن خرافات و نيز نسبتهاي ناروا از مسلمانان از طريق آموزش علمي و آكادميك.

معرفی رشته تاریخ اسلام

الف- تاریخ و اهمیت و ضرورت آن:

هنگامی که تاریخ را با توجّه به اشتمال آن بر سه مؤلّفة اساسی یعنی انسان، زمان و مکان و سیر تحوّل و تطوّرات حیات جامعة بشری در ظرف مفاهیم مزبور در ابعاد و شئون گوناگون سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی از آغاز تا کنون در نظر آوریم، و پیوند ناگسستنی آن با مقولة هویّت آدمی اعم از فردی و اجتماعی آن را خاطرنشان سازیم، بیش از پیش اهمیت مطالعات تاریخی بر ما هویدا و آشکار می‌شود. خاصّه در دنیای پر هیاهو و پیچیدة امروز که در میان غوغای جهان‌بینی‌های متنوّع و رنگارنگ که ارمغانی جز حیرت و سرگردانی را برای جوامع امروزین در بر نداشته‌اند، جوامع بیش از پیش در صدد درک درستی از اصالت و هویت خویش‌اند و ظاهراً از همین روست که امروزه تکاپوی آدمی جهت به دست دادن رهیافتی فلسفی و فرهنگی از معرفت هویّت‌شناسانه و من فلسفی و اجتماعی خویش دامنة گسترده‌تر و پرشتاب‌تری  یافته است. بی‌تردید معرفت تاریخی در این فرایند و کنش انسانی جایگاه مهم و تعیین‌کننده‌ای ایفا می‌نماید.

همچنین در قالب رشد فزایندة مطالعات میان‌رشته‌ای، تاریخ جایگاه ویژه و مغتنمی یافته و به همان نسبت که دستاوردهای شگرف علوم زیستی و اجتماعی، افق‌های جدیدی پیش روی مورّخان قرار داده‌اند، پژوهشگران حوزه‌های گوناگون علوم انسانی نیازمند داده‌ها و دریافت‌های تاریخی جهت درک دقیق‌تر پدیده‌های انسانی و اجتماعی هستند. بنابراین با توجّه به اهمیت بنیادین علوم انسانی در رشد و توسعة اجتماعی، ضرورت اهتمام به مطالعات تاریخی دیگر بر کسی پوشیده نیست.

ب- گرایش‌های تاریخ و جایگاه تاریخ اسلام و تشیّع در میان آن‌ها:

امروزه به موازات دسته‌بندی‌های مختلفی که تاریخ به لحاظ مضمونی و ادواری در جهان ارائه شده، در دانشگاه‌های ایران نیز رشتة تاریخ به صورت گرایش‌های گوناگونی درآمده است. تا همین اواخر رشتة مزبور در چهار گرایش عمدة تاریخ ایران باستان، تاریخ ایران در دوران اسلامی، تاریخ اسلام و نیز تاریخ جهان با تکیه بر تاریخ اروپا دایر بود. علاوه بر این در میان پنج گرایش عمدة رشتة الهیات و معارف اسلامی نیز یک گرایش به تاریخ فرهنگ و تمدّن اسلامی اختصاص دارد. لیکن در سال‌های اخیر گرایش‌های جدیدی چون تاریخ تشیّع، تاریخ انقلاب اسلامی، تاریخ خلیج فارس، مطالعات تاریخی آسیای مرکزی و قفقاز، تاریخ علم و نیز گرایش آرشیو و اسناد تاریخی به جمع گرایش‌های رشتة تاریخ در دانشگاه‌های ایران افزوده شده است. در این بین، دانشگاه بین‌المللی اهل بیت علیهم‌السّلام رشتة تاریخ اسلام را در میان رشته‌های تحصیلی خود در مقطع کارشناسی ارشد گنجانده است. رویکرد اصلی تاریخ اسلام در این دانشگاه به طور عمده مبتنی بر تاریخ تشیّع اثنی عشری است.

دانشجویان طی دورة آموزشی خود صرفنظر از دروس جبرانی، بالغ بر 32 واحد درس اصلی را خواهند گذراند. دروس اصلی تاریخ اسلام طیف‌های متنوّعی از موضوعات مترتّب بر مسائل تاریخی فرهنگ و تمدّن اسلامی را پوشش می‌دهد. از آنجایی که موضوع کتابشناسی و اشراف بر منابع و اسناد تاریخی از ضرورت‌های اجتناب‌پذیر در هر مطالعة تاریخی است، درس آشنایی با منابع و مآخذ تاریخ اسلام و نیز دو درس متون تاریخی به زبان‌های فارسی و عربی مورد توجّه قرار گرفته است. در حوزة حیات سیاسی جهان تشیّع دو درس مستقل تحت عنوان تاریخ سیاسی شیعه در نظر گرفته شده است. دانشجویان در جریان این دروس با اهمّ دولت‌ها و امارت‌های شیعی از آغاز تا دورة معاصر آشنا خواهند شد. برای تفهیم هر چه بهتر اطلس تاریخی تشیع، درس جغرافیای تاریخی اسلام با تکیه بر شرق عالم اسلامی که عمدة جوامع و دول شیعی خاصه در قرون اخیر در آن حوزه ظهور یافته‌اند، پیش‌بینی شده است.

در حوزة حیات اجتماعی و فرهنگی تشیّع نیز دروس متنوعی چون شیعه‌شناسی، تاریخ اجتماعی شیعه، تاریخ علوم در اسلام، تاریخ تعلیم و تربیت در جهان اسلام تدارک دیده شده است. دروس مزبور بستر آشنایی اجمالی دانشجویان با مفاهیم علم در جهان اسلام و سیر تحوّلات علمی و آموزشی در میان مسلمانان را فراهم می‌سازند. همچنین با توجّه به اهمیت اساسی سیره، دو درس مجزّا نیز به تاریخ سیرة ائمّة اطهار اختصاص یافته است. تاریخ فرق اسلامی نیز باز با توجّه خاص به فرق شیعه جهت آشنایی دانشجویان با فرایند شکل‌گیری و تحوّل مذاهب اسلامی و جایگاه فرق شیعی در میان آنان تعریف شده است. همچنین به لحاظ اهمیت مناسبات تاریخی میان غرب و جهان اسلام، دروس تاریخ تعامل اسلام و غرب و نیز مطالعات اسلامی در میان مستشرقان مورد عنایت قرار گرفته است.

چهار واحد درسی نیز به پایان‌نامه اختصاص دارد. دانشجویان باید از اوایل آغاز تحصیل خود با توجّه به علایق و نیازهای خود و البته تحت هدایت و مشورت اساتید خود به یک جمع‌بندی منسجم و هدفمند برای انتخاب موضوع پایان‌نامة خویش بیاندیشند. دانشجویان ملزم هستند حدّاکثر تا ترم سوم موضوع خود را انتخاب و از طریق گروه مصوّب سازند. از این رو درس روش تحقیق در ترم نخست پیش‌بینی شده تا از این رهگذر دانشجویان آمادگی لازم برای انجام تحقیقات دروس خود و سرانجام پایان‌نامه را به دست آورند.

مدیر گروه

نام و نام خانوادگی
حجّت الاسلام و المسلمین دکتر سیّدعابدین بزرگی
تحصیلات
دکتری مدرسی معارف (رشته مبانی نظری اسلام)
دریافت رزومه

اهداف راه اندازی رشته فلسفه و کلام اسلامی

1. ايجاد زمينه‌ى تعالى باورهای اعتقادی و معنوى فراگيران.
2. توجّه آموزشی به آسیب ها و نيازهای کلامی منطقه‌اى با اختصاص درصدى از زمان واحدها به آن.
3. ایجاد توانائی برنقد و مناظره و ارزيابى گرايش‌هاى گوناگون و پاسخگويى به پرسش‌ها و شبهات جديد در زمينه كلام اسلامى.
4. تربيت مبلّغ در زمينه ى اسلام و مكتب اهل بيت(عليهم السلام).
5. تربيت كارشناس در زمينه ى کلام اسلامی .
6. توجّه به ديدگاه تقريبى بين مذاهب اسلامى با تاكيد بر مبانى و معارف اهل بيت (ع) در رشته فوق.
7. اهتمام به تقويت روحيه تحقيق در دانش پژوه با اختصاص حداقل 20% زمان واحدها (علاوه بر رساله‌ی علمی) به كار پژوهشى.

معرفی رشته فلسفه و کلام اسلامی

دوره‌ى كارشناسى ارشد رشته‌ى كلام اسلامى، عبارت است از مرحله‌اى كه فراگيران علاوه بر آشنايى با دروس عمومی و دروس تخصّصى رشته‌ى مربوط با برخى از دروس تخصّصى رشته ى فرق و مذاهب اسلامى نیز آشنا می شوند و مجموعه‌اى هماهنگ از فعاليت‌هاى پژوهشى و آموزشى را انجام مى‌دهند ، و در پايان موفق به اخذ مدرك كارشناسى ارشد در آن رشته می گردند .

اهداف كلّى دوره :

  • تربيت متكلم و كارشناس مسايل كلامى؛
  • آشنا ساختن دانش پژوهان با مهم‌ترين مكاتب كلام اسلامى؛
  • آشنا ساختن فراگيران با متون اصلى كلام اسلامى؛
  • آشنايى با تاريخ و آموزه ها و انديشه هاى فرق و مذاهب؛
  • اطلاع از ويژگى هاى هر يك از فرق و مذاهب؛
  • آشنايي با ميراث كلامي شيعه؛
  • تربيت مبلغ در حوزه كلام اسلامى؛
  • تربيت فراگيران مستعد براى ورود به دوره‌ى دکتری .

اهمیت و نقش رشته کلام اسلامی

ضرورت شناخت دین و آموزه‌های اعتقادی آن بر کسی پوشیده نیست به ویژه با توجّه به شبهات مخالفان، و پرسش‌های اعتقادی ره‌پویان حقیقت، ارایه‌ی تعلیم دینی متناسب با زمان و نیازهای روز، لازم است رشته کلام اسلامی در سطح عالی به صورت مستقل ارایه شود تا نیاز جهان اسلام به صاحب نظران کلامی و عقیدتی تأمین گردد.

نقش و توانايى :

دانش‌آموختگان این رشته با مطالعه و تحصیل در رشته کلام اسلامی می‌توانند، پژوهشگر، مبلّغ و مدرّس مسایل عقیدتی شوند و با پاسخگویی به پرسش‌ها و شبهات کلامی به ويژه از نگاه اهل بيت(عليهم السلام) ،نقش مؤثّری در اعتلای فرهنگ اصیل اسلامی و شناساندن آن به مردم جهان ایفا کنند.

مدیر گروه

نام و نام خانوادگی
دکتر ابوالفضل تاجیک
تحصیلات
دکتری تصوف و عرفان اسلامی
دریافت رزومه

اهداف راه اندازی رشته عرفان اسلامی

1. تربیت محقق در حوزه عرفان اسلامی که بتواند در منطقه خود مبلغ عرفان اسلامی باشد.
2. کمک به توسعه و نشر معارف اصیل اسلامی.
3. شناخت سیره عملی اهل بیت علیهم اسلام.
4. آشنایی با چهره های شاخص عرفان اسلامی در عصر حاضر بویژه حضرت امام خمینی (ره).
5. توسعه و ارتقای آگاهی و دانش در مناطق مختلف جهان در زمینه عرفان نظری و عملی و اخلاقی.
6. تربیت افراد متخصص در حوزه عرفان اسلامی.
7. انجام پژوهش های بنیادی در حوزه عرفان اسلامی.

معرفی رشته عرفان اسلامی (از زیر مجموعه الهیات و معارف اسلامی)

دانشگاه اهل بیت (علیهم السلام) با هدف آموزش دانشجویان غیر فارسی زبان در حوزه علوم و معارف اسلامی فعالیت می کند . از آنجا که عرفان اسلامی یکی از حوزه های مهم علمی در معارف اسلامی به شمار می رود و در طی قرون مختلف با برداشت های مختلف بدان نگریسته شده که البته با آسیب های فراوان هم روبرو بوده است ،ضرورت دارد که این رشته بدور از همه آسیب ها و با تبیین ابعاد آن از منظر قرآن ،روایات و سیره اهل بیت علیهم السلام به دانشجویان غیرفارسی زبان آموزش داده شود.

برخی از ضرورت های طراحی دوره عبارتند از:

  • جایگاه عرفان اسلامی و گستردگی و تنوع آن؛
  • نیاز انسان معاصر به معنویت و ترویج معنویت های کاذب و انحرافی؛
  • وجود قرائت های انحرافی از عرفان اسلامی در قالب تصوف؛
  • عرفان نظری و پیوند آن با دیگر علوم اسلامی همچون فلسفه اسلامی؛
  • تأثیر عرفان اسلامی در هنر اسلامی؛
  • پیوند عرفان اسلامی با برخی علوم دیگر از جمله روان شناسی.

ارتباط با دانشکده علوم اسلامی

37749454 (25)(0098) (ریاست )

37749455 (25)(0098) ( گروه فلسفه و کلام اسلامی)

37739868 (25)(0098) (گروه تاریخ اسلام)

37730280 (25)(0098) (گروه عرفان اسلامی)