اقدم نسخ صحیفهٔ سجّادیه، ارمغانی از آستان قدس رضوی

اقدم نسخ صحیفهٔ سجّادیه، ارمغانی از آستان قدس رضوی

بیست و پنجم ماه محرّم علاوه بر هجدهم و بیست و دوم این ماه از جمله ایامی است که به اختلاف به عنوان سالروز شهادت امام علی بن الحسین مشهور به زین‌العابدین و سجّاد (ع) شناخته شده است. حال به مناسبت این روز در سنهٔ 1443 هجری قمری، مایلیم گذری کوتاه بر اقدم نسخ شناخته شده از ادعیهٔ آن امام بزرگوار موسوم به صحیفهٔ سجادیه داشته باشیم. این نسخه در ماه شوّال سال 416 هجری به دست حسن بن ابراهیم بن محمّد زامی کتابت شده و حال به شمارهٔ 12045 در کتابخانهٔ آستان قدس رضوی نگاهداری می‌شود. نسخهٔ مزبور در سال 1399 شمسی با توجّه به اهمیت و اعتبارش  توسط مؤسسهٔ پژوهشی میراث مکتوب با مقدمهٔ عالمانهٔ جناب استاد احمد مهدوی دامغانی و محقّق فاضل آقای سیّد محمّدحسین حکیم به صورت عکسی انتشار یافته است.[1] کشف این نسخهٔ نفیس، خود ماجرایی جالب دارد. در سال 1348 شمسی در جریان تخریب و مرمّت جزیی از دیوارهای بالاسر حرم مطهّر رضوی (ع) از زیر سقف قسمت دارالسّلام، شمار قابل توجّهی از اوراق و نسخ خطّی کشف گردید.[2] متن صحیفهٔ سجّادیهٔ مکشوفه از نسخ مزبور جزیی از یک مجموعهٔ خطی است که در خلال اوراق (37ر-75پ)، قرار دارد. این مجموعه علاوه بر صحیفهٔ سجّادیه، دارای اجزای دیگری از جمله دعای ندبهٔ امام سجاد (ع) و دو دعای کوتاه از آن امام نیز می‌باشد.[3] بنابر قرائن و شواهد موجود این نسخه از مواریث پیروان  مذهب ابوعبداللّه محمّد بن کرّام (متوفّی255ق) موسوم به کرّامیه می‌باشد و اغلب کاتبان و راویان آن کرّامی هستند.[4]حال از باب حسن ختام این گزارش کوتاه تصویر صفحات آغاز و انجام این نسخهٔ شریف ارائه می‌گردد.

دکتر محمد رضا ابوئی مهریزی

عضو هیأت علمی دانشگاه بین المللی اهل بیت علیهم السلام

 

 


[1] . امام علی بن الحسین، الصحیفه‌السجّادیه‌الکامله (کهن‌ترین نسخهٔ موجود صحیفهٔ سجّادیه)، با مقدمهٔ احمد مهدوی دامغانی و سیّد محمدحسین حکیم، تهران: مؤسسهٔ پژوهشی میراث مکتوب، 1399.

[2] . سیّد محمدحسین حکیم، صحیفهٔ سجادیهٔ کامله در خراسان تا قرن نهم هجری (مقدمهٔ کوشنده بر الصحیفه السجادیه‌الکامله، صفحهٔ چهل و سه.

[3] . همو، صفحهٔ چهل و هفت.

[4] . همو، صفحهٔ چهل و نه.