نشست علمی واکاوی ابعاد شخصیتی حضرت فاطمه زهرا (سلام‌الله‌علیها) از منظر مستشرقان در دانشگاه بین‌المللی اهل‌بیت (ع)
نشست علمی واکاوی ابعاد شخصیتی حضرت فاطمه زهرا (سلام‌الله‌علیها) از منظر مستشرقان در دانشگاه بین‌المللی اهل‌بیت (ع) برگزار شد.
در آستانه ایام فاطمیه و برگزاری محفل علمی و معنوی گرامیداشت بانوی دو عالم، حضرت فاطمه زهرا (سلام‌الله‌علیها)، نشستی تخصصی با سخنرانی حجت الاسلام والمسلمین دکتر سعید جازاری، رییس دانشگاه بین‌المللی اهل‌بیت (ع) برگزار شد. در این نشست، ابعاد بدیع و ناشناخته‌ای از قداست، جایگاه معنوی و تأثیرگذاری تمدنی آن حضرت در افکار عمومی و محافل علمی غرب از منظر اندیشمندان و مستشرقان غیرمسلمان تبیین شد.
به گزارش روابط عمومی دانشگاه بین‌المللی اهل‌بیت (ع)، در این نشست علمی که با حضور اساتید، پژوهشگران و دانشجویان برگزار شد، ابعاد گوناگون بازتاب شخصیت صدیقه طاهره (س) در آثار و آرای اندیشمندان غربی طی قرن‌های اخیر مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
۱. ریشه‌های شرق‌شناسی و طرح نام مبارک حضرت زهرا (س) در غرب
به گفته دکتر جازاری، جایگاه بانوی مکرم اسلام در مطالعات غربی محدود به دهه‌های اخیر نیست، بلکه از آغاز دوران شرق‌شناسی مدرن (قریب به ۵۰۰ سال پیش) مطرح بوده است. برای نمونه، «لوئی موری»، کشیش و دایره‌المعارف‌نویس ایتالیایی (متولد ۱۶۰۱ میلادی)، در نخستین دایره‌المعارف زبان‌های ایتالیایی، ضمن اشاره به شجرنامه پاک و مطهر اهل‌بیت (ع)، بر قداست بی‌نظیر این شخصیت مقدس و ریشه یافتن شجره مبارک انسانیت در وجود حضرت فاطمه (س) تأکید کرده است.
۲. حلقه «ارانوس» و تولد جریان «فاطمه‌شناسی» در غرب
نقش محوری در شکل‌گیری مطالعات علمی و آکادمیک با عنوان «فاطمه‌شناسی» در غرب، به مجموعه‌ای تحت عنوان «حلقه ارانوس» بازمی‌گردد که توسط بانویی فیلسوف و هنرمند به نام «الگا» در حومه لوزان سوئیس تأسیس شد. این نهاد علمی با دعوت از نخبگان، اندیشمندان و پژوهشگران سراسر جهان (از ژاپن و ایران تا اروپا)، بستر مناسبی برای بازخوانی مقدسات، معنویت و عرفان اسلامی با محوریت شخصیت حضرت زهرا (س) فراهم ساخت.
۳. لویی ماسینیون و تبیین «الهیات رنج» و پیوند مریم و فاطمه (س)
از برجسته‌ترین پژوهشگرانی که بیش از پنج دهه از عمر علمی خود را صرف شناخت حضرت زهرا (س) کرد، «لویی ماسینیون»، اسلام‌شناس برجسته فرانسوی مقیم «کلژ دو فرانس» است. مسیر مطالعاتی او با بررسی آیات مبارکه مباهله (سوره آل‌عمران) و جایگاه «نسائنا» آغاز شد و به تدوین آثار متعددی درباره ابعاد معنوی، ولایی و اجتماعی حضرت زهرا انجامید. دستاوردهای کلیدی پژوهش‌های ماسینیون عبارتند از:
الهیات رنج (Theology of Suffering): ماسینیون معتقد است مفهوم عمیق رنج مقدس و تحمل اندوه عظیمی که به شکوفایی فرهنگی، علمی و عرفانی در جهان اسلام انجامید، الهام‌بخش شکل‌گیری «الهیات رنج» در مسیحیت پس از جنگ‌های صلیبی و تمدن اسلامی شمال افریقا بوده است.
نماد عدالت و مقاومت: معرفی حضرت فاطمه (س) به عنوان تجلی‌گاه صبر، تطهیر، رنج قدسی، اعتراض به ظلم و دفاع از حق و عدالت اجتماعی.
پیوند عرفانی میان مریم عذرا و فاطمه زهرا (س): ماسینیون پس از سال‌ها پژوهش، حضرت مریم (س) را مادر «کلمه الله» (حضرت مسیح) و حضرت زهرا (س) را مادر و امتدادبخش توحید و کلام الهی معرفی می‌کند و از مسیحیان می‌خواهد برای لمس تجلی واقعی مریم، به شناخت فاطمه (س) روی آورند.
۴. نگاه باستان‌شناسانه شارل وینو لو به مقام معنوی فاطمه زهرا (س)
یکی دیگر از چهره‌های شاخص غیرمسلمان، «شارل وینو لو»، باستان‌شناس برجسته فرانسوی و مسئول پیشین مؤسسه مطالعات باستان‌شناسی خاورمیانه است. او برخلاف سیاق تخصصی آثار باستان‌شناسی خود، کتابی تأثیرگذار با عنوان «اسطوره فاطمه، دختر پیامبر اسرائیل» نگاشت. او پس از بررسی‌های میدانی در شامات و ایران، و مواجهه با اتفاق‌نظر کم‌نظیر میان مذاهب اسلامی (تسنن، دراویش، صوفیه و شیعیان دوازده‌امامی) در تکریم صددرصدی و بدون نقد حضرت زهرا (س)، به صراحت به دنیای مسیحیت توصیه می‌کند که برای شناخت حقیقی حضرت مریم (س)، باید راه «فاطمه‌شناسی» را در پیش گیرند.
وی در فرازهای پایانی اثر خود، با بیانی سوزناک و متأثر از غربت و مظلومیت این بانوی بزرگ، به تناقض تاریخی بستن آب بر فرزندان مادری اشاره می‌کند که مهریه‌اش «آب» (کوثر) قرار داده شده بود.
