دکترین تحول در آموزش عالی؛ از دانشگاه ملی تا کنسرسیومهای جهانی دانش
دکتر جازاری در جمع اساتید: «بینالمللیسازی» یک فرایند اداری نیست، یک «انقلاب در سرفصلها و ساختارها» است.
به گزارش روابط عمومی دانشگاه بینالمللی اهلبیت (ع)، نشست دانشافزایی اساتید دانشگاه بینالمللی اهلبیت (ع) با سخنرانی راهبردی حجتالاسلام والمسلمین دکتر سعید جازاری برگزار شد. وی در این جلسه که با محوریت «دیپلماسی علمی و استراتژیهای بینالمللیسازی» تشکیل شد، تحلیلی جامع از جایگاه علم در حکمرانی نوین جهانی ارائه داد و مسیر عبور از دانشگاههای سنتی به سمت مرجعیت علمی را تبیین کرد.
۱. تحلیل پارادایمیک قدرت؛ دانش، سلاح برتر قرن بیست و یکم رئیس دانشگاه بینالمللی اهلبیت (ع) با تبیین سیر تطور «قدرت»، قرن حاضر را عصر «سیطره دانش» نامید. وی اظهار داشت: «در قرن ۱۹، قدرت بر مدار نظامیگری و جغرافیا میچرخید. قرن ۲۰، عصر ظرفیتهای صنعتی و تولید انبوه بود. اما در قرن ۲۱، تعریف قدرت به “توانایی تولید، تنظیم، توزیع و استانداردسازی دانش و فناوری” تغییر یافته است. امروز، “دانش خام” به تنهایی کافی نیست؛ بلکه دانش باید به یک “قدرت راهبردی” تبدیل شود.»
۲. چهار ستون اصلی قدرت علمی؛ از تولید تا مرجعیت دکتر جازاری دستیابی به قدرت علمی را مشروط به تحقق چهار لایه بنیادین دانست:
– تولید دانش معتبر: عبور از نظریهپردازیهای انتزاعی به سمت دانشی که در آزمونهای تجربی سربلند بوده و «توانایی حل مسئله» در جهان واقعی را داشته باشد.
– کنترل مجاری گردش دانش: حضور در پایگاههای نمایهسازی برتر و شبکه نخبگانی جهان. وی تأکید کرد: «امروز نمایهسازی یک نشریه در سطح بینالمللی، از خودِ نشر آن اهمیت بیشتری دارد.»
– استانداردسازی ذهن پژوهشگر: تعیین معیارهای کیفیت توسط خودِ نخبگان داخلی بهجای پیروی صرف از متدولوژیهای تحمیلی غرب.
– مرجعیت علمی: دستیابی به نقطهای از نفوذ که در مجامع بینالمللی، نظریات اساتید ما به عنوان رفرنس و شاخص پذیرفته شود.
۳. نقد ساختاری؛ چرا برخی دانشگاهها در بینالمللیسازی شکست میخورند؟
دکتر جازاری با استناد به تئوریهای «ژین نایت» (نظریهپرداز برجسته دانشگاه تورنتو)، بینالمللیسازی را یک «تحول نهادی» خواند و گفت: «این مفهوم با ایجاد یک معاونت بینالملل یا دفتر روابط عمومی محقق نمیشود. بینالمللیسازی باید در چهار لایه آموزش، پژوهش، سازمان و ماموریت نفوذ کند.»
– در حوزه آموزش: وی سرفصلهای درسی ۵۰ ساله را مانع رشد دانست و بر ضرورت بازنگری در متون درسی تأکید کرد.
– در حوزه سازمان: وی با بیانی صریح افزود: «کارمندی که در یک دانشگاه بینالمللی فعالیت میکند اما به زبانهای زنده دنیا مسلط نیست، هم به دانشجو و هم به آبروی دانشگاه لطمه میزند.»
۴. گذار از «رقابت داخلی» به «تعامل شبکهای»
رئیس دانشگاه بینالمللی اهلبیت (ع) عصر کنونی را عصر «کنسرسیومهای علمی» نامید و با مثال زدن از مدلهای موفقی چون «ایرباس» و سازمانهای جهانی محیطزیست، گفت: «دانشگاههای بزرگ دنیا دیگر به صورت جزیرهای عمل نمیکنند. امروز مرزها در میانرشتههای علمی تعریف میشوند. ما باید وارد شبکههایی شویم که در آن، یک دانشجو بتواند به صورت همزمان از منابع و کتابخانههای ۷۰۰۰ دانشگاه برتر جهان استفاده کند.»
۵. دیپلماسی علمی به مثابه قدرت نرم وی با اشاره به پیوند عمیق میان سیاست خارجی و دانشگاه، دیپلماسی علمی را ابزاری برای نفوذ در لایههای پنهان جوامع دیگر دانست. دکتر جازاری خاطرنشان کرد: «دانشگاه موفق، دانشگاهی است که وقتی فارغالتحصیلش به کشور خود (مثلاً در آفریقا یا آسیا) بازمیگردد، به عنوان سفیر علمی و فرهنگی ما عمل کند. این همان قدرت نرمی است که میتواند معادلات جهانی را تغییر دهد.»
۶. تعهد به آرمانها در فضای بحران؛ گرامیداشت شهدای خدمت دکتر جازاری در بخشی از سخنان خود با اشاره به سال سختی که بر ایران گذشت، یاد و خاطره رهبر فقید و شخصیتهای برجستهای همچون شهید آیتالله خامنهای و دکتر لاریجانی را گرامی داشت. وی تأکید کرد: «ایران با وجود بحرانها و دشمنیها، جایگاه خاصی در منطقه پیدا کرده است. رشد علمی ما در شرایط بمباران و جنگ (اشاره به فشارهای بینالمللی) نشاندهنده عظمت این تمدن کهن است. ما مدیون اندیشههای قاعد شهید هستیم و باید نشاط علمی دانشگاه را در سختترین شرایط حفظ کنیم.»
۷. فراخوان برای جذب اساتید بینالمللی دکتر جازاری در پایان خطاب به اعضای هیئت علمی بر ضرورت «پروژههای پژوهشی مشترک» و «دعوت از اساتید بینالمللی» تأکید کرد و گفت: «ما باید از دوران رقابتهای داخلی به دوران تعاملات بینالمللی عبور کنیم. نام مبارک اهلبیت (ع) پتانسیل عظیمی برای جذب نخبگان جهان دارد و وظیفه ماست که این هویت را در شبکههای علمی جهانی تثبیت کنیم
